Members | Sign In
โกศัยสมาคม > ที่นี่เมืองแพร่
avatar

ไตลื้อบ้านถิ่น

posted Jul 06, 2012 13:59:02 by ควายหง่านฉึกฉึก
ไตลื้อบ้านถิ่น
ชาวไตลื้อบ้านถิ่น ตำบลบ้านถิ่น อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ เป็นหมู่บ้านที่มีภาษาพูด ไม่เหมือนกับหมู่บ้านอื่นในจังหวัดแพร่ เนื่องจากบรรพบุรุษของชาวบ้านถิ่นนั้นสืบเชื้อสายมาจากไตลื้อ
ภารสกร หม้อกรอง นายกสมาคมไตลื้อแห่งประเทศไทย สาขาจังหวัดแพร่ กล่าวว่า จากประวัติศาสตร์ที่ได้เรียนรู้มาเชื่อกันว่าดินแดนสิบสองปันนา เป็นดินแดนของชาวไตลื้อมาตั้งแต่ดั้งเดิม เนื่องจากไม่ได้อพยพมาจากที่ใด อดีตอยู่ในท่ามกลางมหาอำนาจ ๓ ฝ่าย คือ จีน พม่า ล้านนา ซึ่งบ่งช่วงขึ้นกับจีน บางครั้งขึ้นอยู่กับพม่า แล้วแต่ว่าในสมัยนั้นอาณาจักรจะมีอำนาจและกำลังทหารที่แข็งแกร่งในการปกครองและยุคสุดท้ายในการปกครองของจีนเรื่อยมาจนถึงปัจจุบันนี้
ดินแดนสิบสองปันนา ต้นตระกูลของไตลื้อ เดิมเรียกเมือง “เชียงรุ่ง” หรือ “เมืองลื้อ” ที่เรียกเมือง “เชียงรุ่ง” เพราะเป็นเมืองหลวงของดินแดนแห่งนี้ คนไทยส่วนใหญ่จะเรียกเมือง “เชียงรุ้ง” ที่จริงแล้วต้องเรียก “เชียงรุ่ง” หรือชาวบ้านจะเรียกว่า “เจียงฮุ่ง” เมืองเชียงรุ่ง มี “พญาเจิง” หรือ “ท้าวเจือง” หรือ “ ขุน เขือง” เป็นผู้สร้างและเป็นกษัตริย์ หรือเป็นเจ้าแผ่นดินองค์แรก จากนั้นมามีพระเจ้าแผ่นดินปกครองสิบสองปันนาสืบต่อกันมา ๔๔ องค์ เจ้าแผ่นดินองค์ที่ ๔๔ หรือองค์สุดท้ายก็คือ “ เจ้าหม่อมคำลือ” จนกระทั่งมีการปลดแอก เมื่อ พ.ศ.๒๔๙๓ มีการเปลี่ยนแปลงเลิกระบบพระเจ้าแผ่นดิน ปัจจุบันนี้สิบสองปันนา เป็นถิ่นปกครองตนเอง มีรัฐบาลและประชาชนท้องถิ่น ซึ่งเรียกเป็นภาษาลื้อว่า “สนามไพร่” เมืองสิบสองปันนา (สนาม หมายถึง รัฐบาล)
เมืองเชียงรุ่งอยู่ริมแม่น้ำโขง อยู่ในเขตมณฑลยูนนาน ของประเทศจีน อยู่ทางตอนใต้ อีกไม่กี่กิโลเมตรก็จะถึงชายแดนพม่า และห่านงจากชายแดนไทยด้านจังหวัดเชียงรายไปไม่มาก จากดินแดนสิบสิงปันนากับล้านนามีความใกล้ชิดกันมาก่อน ชาวสิบสองปันนา ก็คือ ชนชาติไทยเผ่าหนึ่ง ที่เรียกตนเองว่า “ไตลื้อ” หรือ “ไทลื้อ” คำว่า “ไต” ก็คือ “ไท” ต่อมาภายหลังเป็น “ไทย” ชาว “ไตลื้อ” หรือ “ไทลื้อ” นอกจากจะมีดินแดนกว้างใหญ่อยู่ที่สิบสองปันนา ในประเทศจีนยังอพยพโยกย้ายถิ่นฐานและถูกกวาดต้อนเพราะสงคราม และเข้ามาที่ประเทศไทยและแตกสาขา การอพยพไปหลายแห่ง
พบว่าในปัจจุบันไตลื้อ อาศัยอยู่ที่ อำเภอสะเมิง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ อำเภอแม่ทะ อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน อำเภอแม่สาย อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย อำเภอเชียงม่วน อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา อำเภอท่าวังผา อำเภอเชียงกลาง อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน และบ้านถิ่น ตำบลบ้านถิ่น อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
สำหรับไตลื้อเมืองแพร่ จากประวัติศาสตร์จังหวัดแพร่ พบว่า ขุนหลวงพล ผู้สร้างเมืองพลนคร หรือเมืองแพร่ได้รวบรวมผู้คนที่มาจากเมืองเชียงแสน เมืองไชยบุรี เมืองพางคำสร้าง เมืองบริเวณริมฝั่งแม่น้ำยม โดยตั้งชื่อว่า เมืองพลนครหรือนครพล และในปัจจุบันนี้ชาวตำบลบ้านถิ่น ถือว่าเป็นลูกหลานของ ไตลื้อ เนื่องจากมีภาษาพูดตามแบบฉบับของ ไทลื้อ ที่ยังรากเหง้าอยู่ที่สิงสองปันนาเหมือนกันอย่างไม่มีผิดเพี้ยน
วัฒนธรรมประเพณีที่มีการสืบสานกันมาของชาวไตลื้อบ้านถิ่น นอกจากภาษาพูดที่เป็นเอกลักษณ์และมีการแต่งตัวของชาวไตลื้อ ที่มีการประยุกต์ใช้ในการจัดงานประเพณีต่างๆ โดยการนำประเพณีวัฒนธรรมการแต่งตัวของชาวไตลื้อ เข้าไปเกี่ยวข้องและจะพบเห็นกันเป็นประจำ เช่น ประเพณีการแต่งงาน และงานพิธีต่างๆ
การแต่งตัวของชาวไตลื้อที่พบเห็น เช่น ชายสวมเสื้อแขนยาว สวมทับด้วยเสื้อกั๊ก ปักลวดลายด้วยเลื่อม สวมกางเกงหม้อห้อมขายาว (เปาโย้ง) โพกศีรษะด้วยผ้าขาว หรือชมพู สะพายย่าม ผู้หญิงสวมเสื้อปั๊ด นุ่งซิ่นเป็นลวดลายที่เป็นของชาวไตลื้อ โพกศีรษะด้วยผ้าขาว หรือชมพู สะพายย่าม ชาวไทลื้อมีการทอผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ของตน แต่จะพบน้องลง เนื่องจากมีการผสมกลมกลืนของวัฒนธรรมหลายชาติ แต่ก็ยังคงเอกลักษณ์ภาษาพูดไว้อย่างเหนียวแน่น
Login below to reply: